W marcu, wraz z nadejściem wiosny, w polskich lasach rozpoczyna się jeden z najważniejszych etapów gospodarki leśnej – odnowienia. To właśnie wtedy leśnicy przystępują do sadzenia nowego pokolenia lasów, wykorzystując sprzyjające warunki wilgotnej gleby i umiarkowanych temperatur. Każdego roku w całym kraju sadzone są setki milionów sadzonek, aby zapewnić trwałość i ciągłość lasów oraz ich odporność na zmieniające się warunki środowiskowe.

Najważniejszy czas dla odnowień lasu

Sadzenie nie odbywa się przypadkowo. Każda powierzchnia jest wcześniej przygotowywana, a prace prowadzone są zgodnie z planami urządzenia lasu. W Polsce co roku sadzi się setki milionów drzew, co jest elementem trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej. W tym roku na terenie RDLP w Warszawie planowane jest prawie 1,5 tys. ha odnowień. Na potrzeby odnowień sadzeniem leśnicy naszej dyrekcji wykorzystają niemal 7,5 mln szt. sadzonek, różnych gatunków rodzimych drzew. Nowe pokolenie zastępuje wcześniej wycięte drzewa, ale też wzbogaca strukturę drzewostanów.

Warto podkreślić, że lasów nie sadzi się latem. Wysokie temperatury, intensywne nasłonecznienie oraz częste niedobory wody sprawiają, że młode sadzonki miałyby bardzo małe szanse na przeżycie. Ich system korzeniowy nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięty, by pobierać wodę z głębszych warstw gleby, dlatego okres letni jest dla nich szczególnie trudny.

Alternatywą dla wiosennych prac są sadzenia jesienne, prowadzone zazwyczaj od września do listopada. W tym czasie gleba ponownie jest wilgotna, a temperatury niższe, co sprzyja przyjmowaniu się sadzonek.

Coraz większa rola odnowień naturalnych

W ostatnich latach wyraźnie wzrasta udział odnowień naturalnych w polskich lasach. Oznacza to, że coraz więcej młodych drzew pojawia się bezpośrednio z nasion drzew rosnących na danym terenie. Jest to proces w pełni naturalny, który leśnicy świadomie wspierają i wykorzystują do zachowania trwałości lasów. Na terenie RDLP w Warszawie powierzchnie odnowień naturalnych i z sukcesji szacuje się w tym roku na prawie 360 ha.

Aby umożliwić takie odnowienie, konieczne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni – między innymi odsłonięcie gleby czy regulacja dostępu światła. Leśnicy czuwają nad tym procesem, dbając, by młode pokolenie drzew rozwijało się prawidłowo i nie było zagłuszane przez roślinność konkurencyjną.

Naturalne odnowienia mają wiele zalet. Drzewa powstałe w ten sposób są najlepiej dostosowane do lokalnych warunków siedliskowych, ponieważ pochodzą z nasion drzew, które już wcześniej przystosowały się do danego miejsca. Dzięki temu są bardziej odporne na choroby, susze oraz zmieniające się warunki klimatyczne.

Leśnicy. Razem z naturą

Choć natura odgrywa coraz większą rolę w odnawianiu lasów, działalność leśników nadal pozostaje niezbędna. W wielu przypadkach naturalne odnowienie nie jest możliwe – na przykład na dużych powierzchniach po klęskach żywiołowych, takich jak huragany czy pożary albo tam, gdzie brakuje odpowiednich drzew nasiennych.

W takich sytuacjach leśnicy przystępują do sadzenia. Wykorzystywane sadzonki pochodzą z wyselekcjonowanych nasion, często zbieranych lokalnie. Dzięki temu zachowana zostaje zgodność genetyczna z warunkami środowiskowymi danego regionu.

Proces produkcji sadzonek odbywa się w szkółkach leśnych, gdzie młode drzewa mają zapewnione optymalne warunki wzrostu. Trafiają do lasu dopiero wtedy, gdy są odpowiednio rozwinięte i przygotowane do samodzielnego życia w naturalnym środowisku.

Przebudowa lasów a zmiana klimatu

Współczesne leśnictwo stoi przed wyzwaniem, jakim jest zmiana klimatu. Coraz częstsze susze, gwałtowne zjawiska pogodowe oraz pojawianie się nowych szkodników sprawiają, że lasy muszą być bardziej odporne niż kiedykolwiek wcześniej.

Dlatego jednym z kluczowych działań jest przebudowa drzewostanów. Polega ona na stopniowym zwiększaniu różnorodności gatunkowej oraz dostosowywaniu składu lasu do warunków siedliskowych i prognozowanych zmian klimatycznych.

W praktyce oznacza to między innymi wprowadzanie większego udziału gatunków liściastych tam, gdzie jest to możliwe oraz tworzenie lasów mieszanych zamiast lasów jednogatunkowych.  Takie drzewostany są bardziej stabilne, lepiej radzą sobie z niedoborem wody i są mniej podatne na masowe występowanie szkodników.

Przebudowa lasów to proces długotrwały, rozłożony na dziesięciolecia, ale jego efekty są kluczowe dla przyszłości polskich lasów.

Lasy przyszłości zaczynają się dziś

Każde sadzenie drzewa to inwestycja w przyszłość, której efekty będą widoczne dopiero za kilkadziesiąt, a nawet ponad sto lat. Lasy pełnią wiele funkcji – przyrodniczych, społecznych i gospodarczych – dlatego tak ważne jest ich odpowiedzialne odnawianie.

Wiosenna akcja sadzenia lasu to nie tylko praktyczne działanie, ale również symbol troski o środowisko i przyszłe pokolenia. Dzięki pracy leśników oraz coraz większemu wykorzystaniu naturalnych procesów odnowienia, polskie lasy stają się bardziej różnorodne, odporne i lepiej przygotowane na wyzwania zmieniającego się świata.

To właśnie dziś kształtujemy lasy, z których korzystać będą kolejne pokolenia.

Posłuchajcie rozmowy Pauliny i Huberta o tym jak przygotowuje się glebę pod sadzenie, skąd pozyskiwane są sadzonki i od czego zależy i czym jest tzw. udatność upraw.