Co roku 2 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł, ustanowiony dla upamiętnienia przyjęcia Konwencji o obszarach wodno‑błotnych (Konwencji Ramsarskiej) w 1971 r. w Ramsar nad Morzem Kaspijskim. Od 2022 r. jest to także Międzynarodowy Dzień ONZ, wpisujący się w Dekadę ONZ na rzecz Odbudowy Ekosystemów 2021–2030 i globalną kampanię na rzecz ochrony i mądrego użytkowania terenów podmokłych.​​

Tegoroczne hasło brzmi: „Tereny podmokłe i wiedza tradycyjna: celebrowanie dziedzictwa kulturowego”. Zwraca ono uwagę na głębokie związki mokradeł z lokalnymi praktykami, tradycjami i systemami wiedzy – od tradycyjnego użytkowania łąk i pastwisk, po zwyczajowe sposoby korzystania z zasobów wodnych i leśnych. Takie powiązania widoczne są także na obszarze RDLP w Warszawie, gdzie liczne bagna, torfowiska, starorzecza i rozlewiska kształtowały przez pokolenia lokalny krajobraz, gospodarkę i kulturę mieszkańców Mazowsza i sąsiednich regionów.​

Mokradła w RDLP w Warszawie – przyroda i ludzie

Tereny podmokłe to jedne z najbardziej produktywnych ekosystemów świata, obejmujące m.in. rzeki, jeziora, torfowiska, bagna, równiny zalewowe czy antropogeniczne zbiorniki wodne. Woda jest w nich głównym czynnikiem kształtującym warunki życia roślin i zwierząt, a ok. 40% gatunków roślin i zwierząt na świecie jest uzależnionych od mokradeł. Także w lasach zarządzanych przez RDLP w Warszawie liczne siedliska wilgotne i bagienne stanowią ostoję wielu gatunków związanych z wodą i terenami wodno‑błotnymi.​

Mokradła pełnią kluczową rolę w retencji wody i łagodzeniu skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych – ograniczają skutki powodzi, przeciwdziałają erozji, stabilizują stosunki wodne i wspierają odporność przyrody oraz społeczności lokalnych. Są też ważnymi pochłaniaczami dwutlenku węgla: torfowiska, choć zajmują jedynie ok. 3% powierzchni lądów, magazynują ok. 30% węgla lądowego, czyli ponad dwukrotnie więcej niż wszystkie lasy świata. Dlatego działania leśników RDLP w Warszawie na rzecz zachowania i odtwarzania siedlisk hydrogenicznych są istotnym wkładem w ochronę klimatu, bezpieczeństwo wodne i różnorodność biologiczną regionu.​

Tradycyjna wiedza i dziedzictwo kulturowe mokradeł

Mokradła są nie tylko przestrzenią cenną przyrodniczo, ale również ważnym elementem dziedzictwa kulturowego. Wielowiekowe doświadczenia mieszkańców wsi, rybaków, rolników czy leśników ukształtowały bogaty zasób tradycyjnej wiedzy o gospodarowaniu na terenach podmokłych – od obserwacji cyklicznych wahań poziomu wody, przez dobór upraw, po zwyczajowe zakazy i nakazy chroniące szczególne miejsca.​

W skali globalnej ludność tubylcza i społeczności lokalne, choć stanowią ok. 6% populacji, w sposób zrównoważony gospodarują znaczną częścią zachowanej różnorodności biologicznej Ziemi, w tym wieloma terenami podmokłymi. Plan Strategiczny Konwencji Ramsarskiej na lata 2025–2034 podkreśla ich rolę jako strażników różnorodności biologicznej i partnerów w ochronie, przywracaniu i zrównoważonym użytkowaniu mokradeł, akcentując konieczność poszanowania ich praw i systemów wiedzy.

Zagrożenia i nasze działania

Mimo ogromnej wartości, mokradła są jednym z najszybciej zanikających ekosystemów – od 1970 r. znikają średnio w tempie ok. 0,52% rocznie. Do głównych zagrożeń należą zanieczyszczenia, ekspansja zabudowy, intensyfikacja rolnictwa, odwadnianie terenów oraz wprowadzanie inwazyjnych gatunków obcych, co prowadzi do zmian klimatycznych, utraty zasobów wodnych i gatunków, a także pogorszenia jakości życia ludzi.​

RDLP w Warszawie prowadzi szereg działań na rzecz ochrony siedlisk mokradłowych – od pozostawiania naturalnych obszarów bagiennych, przez renaturyzację cieków i podnoszenie poziomu wód, po edukację przyrodniczą i współpracę z samorządami. Wspólnie z partnerami dążymy do zachowania i odtworzenia tych ekosystemów jako fundamentu bezpieczeństwa wodnego, klimatycznego i przyrodniczego Mazowsza.​

Dołącz do świętowania Światowego Dnia Mokradeł

Światowy Dzień Mokradeł 2026 zachęca rządy, instytucje i obywateli do włączania ochrony terenów podmokłych do szerszych polityk środowiskowych i rozwojowych oraz do realnego angażowania społeczności lokalnych w podejmowanie decyzji. Kampania pod hasłami #WWD2026, #CelebratingWetlands i #WetlandsandCulturalHeritage podkreśla, że nadszedł czas, aby wzmocnić działania i uczynić mokradła filarem ochrony dziedzictwa kulturowego oraz tradycyjnej wiedzy, która od pokoleń pomaga chronić te cenne ekosystemy.​

RDLP w Warszawie zaprasza do wspólnego świętowania Światowego Dnia Mokradeł – zarówno poprzez udział w wydarzeniach edukacyjnych organizowanych przez nadleśnictwa, jak i poprzez indywidualne odkrywanie bogactwa przyrody terenów mokradłowych naszego regionu. Razem z mokradłami możemy skuteczniej dbać o wodę, klimat, różnorodność biologiczną i nasze wspólne dziedzictwo.